Şəkil çəkməyin (təsvirin) hökmü     

Sual: Təsvirin hökmü nədir? Bu barədə rəvayət olunan hansı hədislər vardır? Və alimlərin iki görüşündən daha üstününə əsasən kölgəsi olan şəkil ilə (yəni, heykəl və s.) kölgəsiz (yəni, kağız, divar və s. üzərindəki) şəkilin fərqi varmı?

Cavab: Təsvir öz ixtiyarı ilə hərəkət edən hansısa canlının məsələn insanın, heyvanın, quşun və s. bu kimi canlının surətini əks etdirməkdir. Bunun şərii hökmü haramdır. Dəlili isə bu barədə rəvayət olunan bir çox hədisdir. İki səhih kitabda İbn Məsuddan (r.a.) rəvayət olunur ki, Peyğəmbər (s.a.v.) belə demişdir: “Qiyamət günü ən ağır əzab görən kimsələr şəkil çəkənlər olacaqlar”. Həmçinin İbn Ömər (r.a.) deyir ki, Peyğəmbər (s.a.v.) demişdir: “Bu şəkilləri hazırlayanlar qiyamət günü əzab çəkəcəklər. Onlara: “yaratdıqlarınızı dirildin” – deyə xitab ediləcəkdir.” Buxari və Müslim.

Həmçinin Buxari və Müslimin əsərində İbn Abbas (r.a.) deyir ki, Peyğəmbər (s.a.v.) buyurmuşdur: “Kim dünyada ikən şəkil çəkərsə ondan ona ruh üfürməsi tələb olunacaqdır. O isə ona ruh üfürə bilən deyil”.

Müslim İbn Abbasdan (r.a.) rəvayət edir ki, Peyğəmbər (s.a.v.) belə buyurmuşdur: “Hər bir şəkil çəkən insan cəhənnəmlikdir. Onun çəkdiyi hər bir şəkil ilə can veriləcək ki onunla əzab çəksin”. Əbu Talhadan birbaşa Peyğəmbərə (s.a.v.) istinad edilən rəvayətdə deyilir ki, “Mələklər içərisində it və heykəllər olan evə daxil olmazlar”

Müslim rəvayət etmişdir. Bu və digər hədislər ümumi məna daşıdığı üçün hər növ şəkilə, heykəl kimi kölgəli və ya divar, kağız yaxud paltar üzərində çəkilən kölgəsiz şəkillərə aiddir. Səhih hədisdə deyilir ki, Peyğəmbər (s.a.v.) Kəbəyə daxil olanda orada şəkillər var idi. O bir qab su gətizdirib şəkilləri silə-silə belə deyirdi: “Allah yaratmadıqlarının şəklini çəkən tayfanı məhv etsin”.

Günümüzdə bəzi halları istisna etmək olar. Məsələn, üzərində kralların şəkili olan kağız pullar, pasport, kimlik və s. Bu kimi hallarda zərurət miqdarında istifadə etmək olar. Daha doğrusunu Allah bilir.