Böyük və kiçik cihad     


Sual: Hansı daha böyükdür, nəfslə cihad yaxud döyüş meydanında olan cihad?

Cavab: Həmd Allaha məxsusdur.

Rəvayət olunur ki, peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm öz əshabələrinə hərbi yürüşdən qayıtdıqlarında belə demişdir:“Biz kiçik cihaddan böyük cihada qayıtmışıq”. Onlar dedilər: “Kafirlərə qarşı cihaddan daha böyük cihad varmı?” O dedi: “Bəli, nəfs ilə cihad”.

Bu hədis səhih deyildir.

Şübhəsiz ki, nəfsə qarşı cihad kafirlərə qarşı cihaddan öncə gəlir. Çünki insan öz nəfsinə qarşı mübarizə aparmadıqca kafirlərə qarşı mübarizə apara bilməz. Belə ki, döyüş nəfsin xoşlanmadığı bir şeydir. Allah təala buyurur (mənaca tərcümədə): “(Allahın düşmənlərinə qarşı) döyüş (cihad) xoşunuza gəlmədiyi halda, sizə vacib edildi. Bəzən xoşlamadığınız bir şey sizin üçün xeyirli, bəzən də xoşladığınız bir şey sizin üçün zərərli ola bilər.(Onu) Allah bilir, siz bilməzsiniz”. (əl-Bəqərə 2:216)

Məsələ bundadır ki, düşmənə qarşı cihad, insan nəfsi buna tabe olana və bunu qəbul edənə kimi öz nəfsi ilə mübarizə aparmazsa və onu buna vadar etməzsə baş verə bilməz.

Fətəvə Manar əl-İsləm, Şeyx İbn Üseymin Allah ona rəhmət etsin 2/421

İbn əl-Qeyyim demişdir: “Cihad dörd mərhələdən ibarətdir: cihad əl-nəfs (nəfsə qarşı mübarizə), cihad əl-şeyatin (şeytanlara qarşı mübarizə), cihad əl-kuffar (kafirlərə qarşı mübarizə) və cihad əl-münafiqin (münafiqlərə qarşı mübarizə).

Cihad əl-nəfs həqiqi hidayət yolunu öyrənmək və onu bildikdən sonra ardınca getmək, ona tabe olmaq, digərlərini buna dəvət etmək və onları Allaha dəvət edərkən qarşılaşdığı çətinliklərə qarşı səbrlə dözmək üçün insanın öz nəfsi ilə mübarizə etməsi deməkdir.

Cihad əl-şeytan şeytana qarşı mübarizə aparmaq və şeytanın insana atdığı şübhə və həvaları, imanı azaldan şübhələri uzaqlaşdırmaq və insana vəsvəsə etdiyi batil arzular ilə mübarizə aparmaq deməkdir.

Kafir və münafiqlərə qarşı cihad qəlblə və dillə, var-dövlətlə və özü ilə olur. Kafirlərə qarşı cihad çox vaxt fiziki şəkildə baş verir və münafiqlərə qarşı isə adətən sözlərlə olur...İnsanların ən mükəmməli cihadın bütün mərhələlərini tamamlayanlardır. İnsanlar Allah qarşısında cihadda olan məqamlarına görə fərqlənirlər”. (Zad əl-Məad 3/9-12)

Allah daha yaxşı bilir.