Hanefî âlimlerinin, kıyamda ayak aralığı konusunda zikredilen “Ben bizzat şunu müşahede ettim ki, birimiz omzunu yanındakinin omzuna, ayaklarını da onun ayaklarına bitiştiriyordu” [1] meâlindeki hadisi sahih kabul etmekle birlikte, birtakım gerekçelerle bu rivayetle amel etmedikleri anlaşılmaktadır.

Öncelikle Hanefî usûlcülerine göre, Hz. Peygamber’e (s.a) isnat edilen ve devamlı olarak yapılan, herkesin muttali olabileceği bir fiilin, farklı sahâbîler tarafından rivayet edilmesi gerekir. Oysa kıyamda ayakların hadiste ifade edildiği şekilde ayrıldığına dair rivayetler yaygın ve müteaddit tariklerle nakledilmiş değildir.

Ayrıca ayakların birbirine değecek şekilde açılması, namaz kılan diğer kimselerin dikkatini dağıtacak ve huşûun zedelenmesine yol açacaktır. Bunun yanında, ayakların mutat hâlin dışında aşırı biçimde açılması, fiziki görünüm bakımından da yadırgatıcı bir manzara arz etmektedir. Hâlbuki İslâm, her hâlükârda itidali ve mutedil olmayı tavsiye etmektedir.

Bu gerekçeler doğrultusunda olsa gerek ki fakihler, namazda huşûa en uygun duruşun ayaklar arasında yaklaşık dört parmaklık bir mesafe bırakılmasıyla sağlanabileceği sonucuna varmışlardır. [2]  Hadiste zikredilen düzeni ise namaz esnasındaki duruşa değil, namaz öncesinde saf tertibini sağlama maksadına hamletmişlerdir.

[1] Buharî, “Ezan”, 76: «فَأَقْبَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِوَجْهِهِ، فَقَالَ: أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وَتَرَاصُّوا، فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي». قَالَ أَنَسٌ: فَكَانَ أَحَدُنَا يُلْزِقُ مَنْكِبَهُ بِمَنْكِبِ صَاحِبِهِ، وَقَدَمَهُ بِقَدَمِهِ.

[2] İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtar, 1/439). وَيَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ بَيْنَهُمَا مِقْدَارُ أَرْبَعِ أَصَابِعِ الْيَدِ لِأَنَّهُ أَقْرَبُ إلَى الْخُشُوعِ