a.selam

Mezarlıklarda bulunan meyve ağaçları, umuma ait bir alanda yer almakta olup belirli bir kabristanlık sınırı içinde değilse, bu ağaçların meyvelerinden yemek câizdir. Ancak ağaç özel bir kabristanlık içerisinde bulunuyorsa, meyveler o kabristanın sahibi yahut idaresine ait sayılır; bu durumda sahibinden izin alınması gerekir. Aksi halde caiz olmaz.

Bununla birlikte, söz konusu meyvelerin toplanmadığı, her yıl çürüyüp zayi olduğu, bu durumun da tecrübe ile sabit olduğu hâllerde, israfın önlenmesi amacıyla bu meyvelerin toplanıp değerlendirilmesi câizdir. Zira şer‘î kaideler gereğince malı zayi etmek yasak, israfı önlemek ise esastır.

Bu sebeple bir kimsenin mezarlara dikilen ağaçların meyvelerini toplayıp satması câiz değildir. Zira böyle bir tasarruf, ağaçların dikilme maksadının gerçekleşmesine engel olur. Nitekim hadiste, kabre dikilen ağaç ve yeşilliklerin kabirde yatan kimseye fayda sağlayacağı bildirilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.s.), iki kabir yanından geçerken azap gören kimseler hakkında: “Bu dallar kurumadıkça, umulur ki azapları hafifletilir.”[1] buyurmuştur. Dolayısıyla mezarlara dikilen ağaçlar, kabir sahibine sevap ve fayda kazandırması gayesiyle dikilmekte olup, meyvelerinin toplanıp satılması bu maksada aykırıdır.

[1] Buhârî, Vudûʾ, 55; Müslim, Tahâre, 292. «لَعَلَّهُ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا»