Dini Fetvalar

İslam hukukunda asıl olan, gıybetin haram olmasıdır. Nitekim Kur’an-ı Kerîm’de gıybet, “ölü kardeşinin etini yemek”[1] benzetmesiyle şiddetle yasaklanmıştır. Bununla birlikte İslam âlimleri, zaruret veya meşru bir maslahatın bulunması hâlinde bazı durumların gıybet kapsamına girmeyeceğini belirtmişlerdir. Bu istisnalar arasında; zulme uğrayan kimsenin hakkını aramak amacıyla zalimi yetkili mercilere şikâyet etmesi, bir kötülüğün önlenmesi için yardım istemesi, fetva almak amacıyla yaşanan olayı anlatması ve insanların zarar görmesini önlemek için gerekli uyarılarda bulunulması yer alır. Ayrıca günahını alenen işleyen kimsenin yalnızca açıktan işlediği…

Devamını Oku Devamını Oku

Sefer sırasında ibadetlerde birtakım hafifletmeler söz konusudur. Nitekim Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ve sahâbe-i kirâmın sefer hâlinde zaman zaman sabah namazlarını Kâfirûn ve İhlâs sûreleri gibi kısa sûrelerle kıldıkları rivayet edilmiştir.[1] Bununla birlikte Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Mekke’nin fethi sırasında Ümmü Hânî’nin (r.a.) evinde sekiz rekât Duhâ namazı kıldığı ve İbn Ömer’in (r.a.) “Seferde Hz. Peygamber’le birlikte öğle namazını iki rekât kıldım; ardından iki rekât daha kıldım.” şeklindeki rivayetleri, sefer hâlinde sünnet[2] ve nâfile namazların mutlak olarak terk edilmediğini anlaşılmaktadır. Bu rivayetleri…

Devamını Oku Devamını Oku

İslâm âlimleri şarabın içilmesinin haram olduğu hususunda ittifak etmekle birlikte necis olup olmadığı hususunda ihtilaf etmişlerdir. Onlar konuyla ilgili olarak zikredilen “Ey müminler! Şarap (içki içmek), kumar oynamak, ibadet için dikilen putlar, (cahillik devrinde kullanılan) fal okları (şans oyunlarıyla kazandığınız şeyler) hepsi şeytanın işi pis şeylerdir. Onun için bunlardan sakının ki, kurtulasınız.”[1] mealindeki âyette geçen hamr kelimesinden kastın üzümden yapılan şarap olduğunu, dolayısıyla şarabın dışında kalan mamullerin necis olmayacağını söylerler. Bu ictihada göre bira ve içinde etil alkolün yer aldığı…

Devamını Oku Devamını Oku

Ehl-i sünnet âlimlerinin genel yaklaşımına göre, Kur’ân-ı Kerîm’e, sahih sünnete ve İslâm akîdesine aykırı ifadeler içermeyen dua, hizb, vird ve evrâdların okunması câizdir. Bu çerçevede İdrîsiyye Erbaîn gibi eserlerde yer alan dualar da muhtevaları itibarıyla şer‘î esaslara uygun olduğu sürece nafile dua ve zikir kapsamında değerlendirilebilir. Buna göre, anlamı sahih olan duaların okunması meşru görülmekle birlikte, sahih delile dayanmayan fazilet rivayetlerinin kesin dinî hakikat gibi sunulması doğru değildir. Ayrıca bu tür evrâd ve ezkârın, sünnette sabit olan dua ve zikirlerin…

Devamını Oku Devamını Oku

Ölünün defnedildiği kabrinden başka bir yere nakledilmesi hususunda fukahâ arasında ihtilaf bulunmaktadır. Hanefî ve Şâfiî mezhebine göre, defin işlemi tamamlandıktan sonra ölünün zaruret veya şer‘an muteber bir mazeret bulunmaksızın başka bir yere nakledilmesi câiz değildir. Çünkü kabri açmak, ölünün hürmet ve dokunulmazlığına aykırı görülmüş; ancak cenazenin gasp edilmiş bir araziye veya başkasının şüf‘a hakkı bulunan bir yere defnedilmesi gibi hak sahiplerinin hukukunu ilgilendiren istisnaî durumlarda nakle cevaz verilmiştir. Hanefî fakihlerinden İbnü’l-Hümâm, bu yaklaşımı desteklemek üzere dârülharpte defnedilen birçok sahâbînin kabirlerinin…

Devamını Oku Devamını Oku

Nikâh akdi; nesep, aile hukuku ve miras gibi önemli hukukî sonuçlar doğuran bir akit olduğundan, tarafların kimliklerinin ve irade beyanlarının hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak şekilde kesin olarak tespit edilmesini gerektirir. Günümüzde yapay zekâ destekli görüntü ve ses üretim teknolojileri, dijital kimlik sahteciliği ve benzeri yöntemler sayesinde kişilerin gerçeğe son derece yakın biçimde taklit edilebilmesi, çevrim içi ortamda gerçekleştirilen işlemlerde kimlik doğrulamasını güçleştirmekte ve aldatma ihtimalini artırmaktadır. Bu durum, nikâh akdinin sıhhati açısından büyük önem taşıyan güven unsurunu zedeleyebilecek niteliktedir. Buna…

Devamını Oku Devamını Oku

Dijital medya, sosyal iletişim ağları ve popüler kültürün etkisiyle mahremiyet algısının zayıfladığı, kadın-erkek ilişkilerinde sınırların giderek belirsizleştiği, iffet ve hayâ duygusunun ciddi şekilde aşındığı bir dönemde, yeni nesil gençlerin amca, dayı, hala ve teyze çocuklarıyla olan ilişkilerinde mahremiyet ölçülerine dikkat etmeleri önem arz etmektedir. Bu sebeple Kur’ân-ı Kerîm’in, وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَىٰ ۖ  “Zinaya yaklaşmayın.”[1] emri ile mümin erkek ve kadınlara yönelik, قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ “Mümin erkelere söyle! gözlerini haramdan sakınsınlar.”[2] buyruğu birlikte değerlendirildiğinde, aile içinde dahi olsa amca,…

Devamını Oku Devamını Oku

Fıkıh mezhepleri, Cuma günü yolculuğa çıkmanın hükmünü özellikle Cuma namazının eda edilme imkânı ve yolculuğun zamanlaması bağlamında ele almışlardır. Hanefî mezhebinde, Cuma günü yolculuğa çıkmak prensipte câiz kabul edilmiştir. Zevalden (öğle vaktinin girişinden) önce yolculuğa çıkmanın mekruh olmadığı belirtilmiştir. Bununla birlikte, Cuma namazı kılınmadan zevalden sonra yapılan yolculuk bazı Hanefî âlimlerince mekruh görülmüş;[1] İmam Muhammed ise kişinin Cuma namazını kaçırmasına yol açacak şekilde şehirden ayrılmasını doğru bulmamıştır. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerinde, Cuma namazı kılınmadan zevalden sonra yolculuğa çıkmak câiz değildir….

Devamını Oku Devamını Oku

Soru: “Sınava az bir zaman kaldı. Ben de sınava kadar namaz kılmayı düşünüyorum. Niyetim hem sevap kazanmak hem de sınavda başarılı olabilmek. Bu şekilde bir niyet doğru olur mu, yoksa ibadetin ders ve sınav gibi dünyevî bir sebeple yapılması uygun olmaz mı?” Cevap: Bu niyet dinen uygundur. Hatta fıkıh ve hadis kaynaklarında, kişinin meşru bir ihtiyacının gerçekleşmesi amacıyla kıldığı iki rek‘atlık nafile namaz “hacet namazı” olarak isimlendirilmiştir. Nitekim Hz. Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Kimin Allah’tan veya herhangi bir kimseden bir…

Devamını Oku Devamını Oku

Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin tamamı ile Mâlikîlerin kahir ekserine göre kadının lohusa veya cünüp hâlinde gerek Mushaf’a dokunması gerekse Kur’ân okuması câiz görülmemiştir. Cumhur âlimler bu konuda “Ona, ancak tertemiz olanlar dokunabilir.”[1] âyeti ile Amr b. Hazm’ın rivayet ettiği “Kur’ân’a temiz olandan başkası dokunmaz.”[2] ve “Hz. Peygamber (s.a) Cünüp ve hayızlıyı Kur’ân okumaktan neyhederdi.”[3] yine “Kur’ân’a hayızlı ve cünüp kimse dokunamaz.”[4], “Hayızlı ve cünüp kimse Kur’ân’dan bir şey okuyamaz.”[5] şeklindeki rivayetleri esas almaktadırlar. Öncelikle kadınların mezkûr günlerde Kur’ân âyetleri…

Devamını Oku Devamını Oku